Dzięki pełnomocnictwu możemy zostać wyręczeni w drobnych, codziennych życiowych sprawach, takich jak przedłużenie umowy na telefon, ale i poważniejszych, związanych na przykład ze sprzedażą mieszkania. W tym drugim przypadku pełnomocnictwo musiało przyjąć szczególną formę aktu notarialnego, jednak w większości przypadków wystarczy zwykła forma pisemna.

Czynności możemy dokonywać osobiście lub za pośrednictwem innej osoby – czyli pełnomocnika. Pełnomocnik musi jednak zostać odpowiednio umocowany. Upoważnienie do działania w cudzym imieniu może wynikać z ustawy (np. rodzic działający w imieniu swojego dziecka) lub z pełnomocnictwa. Osoba udzielająca pełnomocnictwa określana jest mianem mocodawcy.

Kwestię udzielenia pełnomocnictwa reguluje przede wszystkim Kodeks cywilny. Przewidziano w nim, że z zastrzeżeniem wyjątków wprost wskazanych w ustawie albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej (np. zawrzeć umowę) przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Co powinno zawierać pełnomocnictwo?

Słowo „pełnomocnictwo” posiada różne znaczenia. Może oznaczać upoważnienie do dokonywania czynności w imieniu innej osoby, ale także dokument, z którego to upoważnienie wynika.

Pełnomocnictwa można udzielić w dowolnej formie – również ustnie. Tyle teoria, bo w praktyce pełnomocnik musi wykazać się upoważnieniem do działania w czyimś imieniu, co najczęściej wymaga wylegitymowania się właśnie stosownego dokumentu. Jeśli zależy nam na tym, aby inna osoba mogła w naszym imieniu zawrzeć umowę – na przykład z firmą telekomunikacyjną, administracją wspólnoty mieszkaniowej, ubezpieczycielem, itp. – należy sporządzić dokument pełnomocnictwa, w którym wskażemy:

swoje dane, najlepiej podać również numer dowodu osobistego lub paszportu;
dane osoby, której udzielamy pełnomocnictwa;
zakres umocowania.

Ten ostatni punkt oznacza wskazanie spraw, w których pełnomocnik będzie nas reprezentował. Pod dokumentem znajduje się odręczny podpis osoby ustanawiającej pełnomocnika. Nie ma potrzeby, aby dokument pełnomocnictwa podpisywał również pełnomocnik.

Udzielenie pełnomocnictwa nie oznacza, że tracisz swoje prawo do dokonywania czynności objętych pełnomocnictwem. Pomimo ustanowienia pełnomocnika, osoba udzielająca pełnomocnictwa w dalszym ciągu może działać samodzielnie.

Kim jest pełnomocnik?

Wyjaśnijmy teraz, kto może zostać pełnomocnikiem. Może to być to osoba fizyczna nieposiadająca zdolność do czynności prawnych – a zatem nawet osoba niepełnoletnia, która ukończyła 13 lat. Przepisy nie wprowadzają żadnych wymagań w zakresie pokrewieństwa, miejsca zamieszkania czy wykształcenia pełnomocnika.

Udzielenie pełnomocnictwa jest czynnością jednostronną. Oznacza to, że mocodawca może upoważnić inną osobę do działania w swoim imieniu bez konieczności zgody pełnomocnika. Do tego pełnomocnik nie musi być obecny przy udzielaniu pełnomocnictwa.

Upoważnienie a pełnomocnictwo – różnice

W codziennym języku zrównuje się pełnomocnictwo i upoważnienie. Nie są to jednak pojęcia tożsame. Przez upoważnienie najczęściej rozumie się uprawnienie określonej osoby do podejmowania określonych czynności faktycznych w imieniu mocodawcy. Poprzez upoważnienie można wyznaczyć inną osobę do odebrania dokumentów bądź do odebrania dziecka z przedszkola lub szkoły. Pełnomocnictwo daje z kolei uprawnienie do podejmowania czynności prawnych na rzecz mocodawcy.

Wymaganą minimalną treść pełnomocnictwa już omówiliśmy. Upoważnienie powinno również zostać udzielone na piśmie, przy czym urzędy i instytucje często przygotowują własne wzory upoważnień. W takiej sytuacji należy uzupełnić rubryki i złożyć odręczny podpis.

Rodzaje pełnomocnictw

Można wyróżnić trzy rodzaje pełnomocnictw, ze względu na zakres umocowania, czyli określenie czynności, które pełnomocnik może wykonywać w imieniu mocodawcy.

Pełnomocnictwo ogólne to najszerszy rodzaj pełnomocnictwa. Mogą być to wszelkie czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa czy z zarządem majątkiem. Trzeba przy tym mieć świadomość, że pełnomocnictwo o charakterze ogólnym obejmuje swym zakresem jedynie umocowanie do czynności zwykłego zarządu.
Pełnomocnictwo rodzajowe (gatunkowe) to pełnomocnictwo do zastępowania mocodawcy przy określonej kategorii czynności prawnych. Określa rodzaj czynności, których pełnomocnik może podejmować w imieniu swojego mocodawcy. Pełnomocnictwo rodzajowe nie jest dopuszczalne w odniesieniu do czynności prawnych, do których wymagane jest pełnomocnictwo szczególne. W odróżnieniu od pełnomocnictwa ogólnego pełnomocnictwo rodzajowe może obejmować równie dobrze umocowanie również do czynności przekraczających zwykły zarząd.
Pełnomocnictwo do poszczególnych czynności (pełnomocnictwo szczególne/specjalne) dotyczy indywidualnie określonej czynności prawnej (np. sprzedaży oznaczonej nieruchomości). To ścisłe określenie zakresu czynności odróżnia pełnomocnictwo do poszczególnych czynności od dwóch pozostałych typów.

Pełnomocnictwo notarialne

W większości przypadków do udzielenia pełnomocnictwa nie jest wymagana żadna szczególna forma – wystarczy napisać je na kartce. Ważne, aby dokument zawierał obowiązkowe elementy, o których wspomnieliśmy wcześniej.

Od tej zasady istnieje ważny wyjątek: jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, to pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie jaką przybiera ta czynność. Najczęściej ma to znaczenie w odniesieniu do pełnomocnictwa mających za przedmiot nieruchomości, np. sprzedaży. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego i również taka forma jest wymagana dla pełnomocnictwa dla sprzedaży domu albo mieszkania.

Odwołanie pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo może być odwołane przez mocodawcę w dowolnej chwili. Oświadczenie o odwołaniu pełnomocnictwa może zostać złożone pełnomocnikowi i następuje z chwilą dojścia do niego oświadczenia o odwołaniu w taki sposób, żeby mógł zapoznać się z jego treścią.