Błąd komornika – jak żądać odszkodowania?

W trakcie wykonywania czynności egzekucyjnych komornik musi przestrzegać prawa. Mimo to często dochodzi do sytuacji, w których przez błędne działania komornika szkodę ponosi strona postępowania lub osoba trzecia, niemająca żadnego związku z prowadzoną egzekucją. Poszkodowani mogą ubiegać się wówczas o przyznanie należnego odszkodowania. Wyjaśniamy, kiedy powstaje odpowiedzialność odszkodowawcza komornika i w jaki sposób kształtuje się odpowiedzialność komornika za popełnione błędy.

Kim jest komornik?

Komornik sądowy to funkcjonariusz publiczny, którego głównym zadaniem jest egzekwowanie należności wynikających z tytułów wykonawczych. Jego działania zaczynają się z chwilą przedłożenia mu tytułu egzekucyjnego opatrzonego klauzulą wykonalności, którym może być m.in. orzeczenie sądu, ugoda sądowa czy też akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji.

Komornik ma obowiązek działać zgodnie z treścią tytułu wykonawczego.

Zdarza się, że komornik działa niezgodnie z prawem, przekracza swoje uprawnienia lub popełnia błędy, w wyniku których inna osoba – może to być dłużnik lub osoba trzecia, w ogóle niebędąca stroną postępowania – ponosi szkodę. W takiej sytuacji w grę wchodzi odpowiedzialność odszkodowawcza komornika. Wyjaśnijmy jej najważniejsze zasady.

Odpowiedzialność komornika za błędy – najważniejsze informacje

Art. 36 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych stanowi, że komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Przez szkodę rozumiemy wszelki uszczerbek o charakterze majątkowym w dobrach prawnie chronionych, wyrządzony wbrew woli osoby uprawnionej.

Osoba poszkodowana ma prawo do odszkodowania. Wcześniej musi jednak udowodnić:

• szkodę rozumianą jako uszczerbek o charakterze majątkowym w dobrach prawnie chronionych, wyrządzony wbrew woli osoby uprawnionej;
• bezprawne działanie komornika przejawiające się w sprzeczności z prawem działania lub zaniechania podjętego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego;
• związek przyczynowy między bezprawnym działaniem a powstałą szkodą.

Nie trzeba natomiast wykazywać winy komornika. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego zostało utrwalone stanowisko, zgodnie z którym obowiązek wypłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych nie jest uzależniony od winy komornika. Jednocześnie, skoro odpowiedzialność odszkodowawcza komornika za szkodę wyrządzoną w toku prowadzonej egzekucji jest niezależna od jego winy, to nie ma też znaczenia świadomość komornika co do bezprawności jego działania

Zachęcamy do skorzystania z naszej oferty, a w razie wątpliwości – do zadawania pytań.

Przykłady błędów komorniczych

Oto przykłady sytuacji, w których działania komornika są niezgodne z prawem i mogą skutkować jego odpowiedzialnością odszkodowawczą:

• zajęcie konta bankowego niewłaściwej osoby;
• ujawnienie tajemnicy bankowej lub skarbowej i wykorzystanie jej niezgodnie z przeznaczeniem;
• zajęcie przedmiotów wyjętych spod egzekucji;
• zajęcie majątku o wartości przewyższającej faktyczny dług.

Co może zrobić dłużnik w razie błędnej egzekucji?

W przypadku popełnienia błędu przez komornika dłużnik ma prawo do złożenia skargi na czynności komornika (art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego). Składa się ją do sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Skargę wnosi się w terminie 7 dni od dnia dokonania wadliwej czynności.

Trzeba przy tym pamiętać, że skarga na czynności komornika nie wstrzymuje egzekucji. Dłużnik może wnioskować o jej wstrzymanie, ale to do sądu należy ostateczna decyzja, czy zarządzić wstrzymanie dalszych działań egzekucyjnych – a także czy zawieszenie ma dotyczyć całego postępowania egzekucyjnego, czy tylko jego części.

Jeśli sąd uchylił czynność komornika, a nie uchylił wykonalności wyroku, komornik może nadal prowadzić egzekucję. Musi natomiast w sposób należyty wykonać (naprawić) wadliwie dokonaną czynność.

Jak uzyskać odszkodowanie od komornika?

Jeśli komornik przekroczył swoje uprawnienia i dopuścił się działań niezgodnych z prawem, osoba poszkodowana może domagać się odszkodowania.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, komornik jest zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Taką samą odpowiedzialność ponosi zastępca komornika w zakresie czynności, którą wykonywał.

Jak już wcześniej wskazaliśmy, nie ma znaczenia, czy komornik ponosi winę – odpowiedzialność jest niezależna od zawinienia. Sąd Najwyższy potwierdził, że komornik jako funkcjonariusz publiczny i profesjonalista musi zachować szczególną staranność. Komornicy nie mogą tym samym tłumaczyć swoich błędów zmęczeniem, przeciążeniem pracą, przeoczeniem lub innego rodzaju okolicznościami wynikającymi z niewłaściwej organizacji pracy.

Co zarazem szczególnie istotne, w myśl art. 36 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone przez komornika ponosi Skarb Państwa. Oznacza to, że wyrządzenie szkody przez komornika stwarza podstawy do równoczesnego wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie od Skarbu Państwa.

Przedawnienie roszczenia o odszkodowanie od komornika

Z wystąpieniem o odszkodowanie za bezprawne działanie komornika nie należy zwlekać, gdyż ulega ono przedawnieniu. Jego termin wynika z art. 442 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Przewiduje on, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.