Odszkodowanie za przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego

Przewlekłość postępowania to sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Osoba, która nie może się doczekać rozstrzygnięcia, może złożyć skargę na przewlekłość postępowania oraz uzyskać należne odszkodowanie. O czym należy pamiętać, sporządzając skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego? Odpowiadamy.

Czym jest postępowanie administracyjne?

Postępowanie administracyjne to procedura mająca na celu rozstrzyganie spraw przez właściwe organy administracji publicznej. Postępowanie administracyjne może obejmować m.in. wydanie koncesji lub zezwolenia, udzielenie pozwolenia na budowę, rozstrzygnięcie sporu podatkowego. Co do zasady sprawy administracyjne rozstrzygane są poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

Termin na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym

Proceduralną część prawa administracyjnego reguluje Kodeks postępowania administracyjnego (KPA). Jego przepisy zobowiązują organy do rozstrzygnięcia sprawy w określonym terminie – zazwyczaj jest to miesiąc w postępowaniu uproszczonym i dwa miesiące w postępowaniu zwykłym.

• Jeżeli załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca.
• Jeżeli sprawa jest szczególnie skomplikowana, rozstrzygnięcie powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
• Postępowanie odwoławcze powinno zostać przeprowadzone w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania przez organ.

Uregulowana w art. 12 KPA zasada szybkości i prostoty zobowiązuje organy do działania szybkiego i wnikliwego oraz posługiwania się, na ile to możliwe, najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 35 § 1 KPA organy administracji publicznej są zobowiązane załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Nie powinny tym samym zwlekać z rozpoznaniem sprawy.

Jeżeli organ nie załatwi sprawy w terminie, ma obowiązek zawiadomić o tym strony, podając przyczyny opóźnienia, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to też sytuacji, gdy opóźnienie w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu.

Niezałatwienie sprawy w określonym terminie to bezczynność (art. 37 § 1 pkt 1 KPA). Możemy o niej mówić wówczas, gdy organ wbrew omawianym obowiązkom nie załatwił sprawy bez zbędnej zwłoki w terminie wynikającym z przepisów ustawy.

Czym jest przewlekłość postępowania?

W art. 37 § 1 pkt 2 KPA zawarto definicję przewlekłości postępowania. Dochodzi do niej w sytuacji, gdy postępowanie trwa dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

O przewlekłości postępowania można dodatkowo przeczytać w artykule: Jak uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa za przewlekłość postępowania?.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem przyjmowanym w orzecznictwie, o przewlekłości postępowania możemy mówić w sytuacji, gdy sprawa prowadzona jest w sposób nieefektywny i wiąże się z wykonywaniem czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniem czynności pozornych, ewentualnie w jej trakcie występuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Skutkuje to tym, że formalnie organ nie jest bezczynny, jednakże podejmowane w toku postępowania czynności nie prowadzą do wydania rozstrzygnięcia.

Ustawodawca formalnie oddzielił bezczynność (rozumianą jako niezałatwienie sprawy w określonym terminie) od przewlekłości, ale narzędzia prawne przysługujące stronie, której prawa zostały naruszone, są takie same dla obu rodzajów naruszeń. Poniżej wyjaśniamy, co może zrobić osoba, która oczekuje na rozstrzygnięcie sprawy, gdy termin wyznaczony dla organu upłynął w sposób bezskuteczny.

Ponaglenie organu

Stronie przysługuje prawo do złożenia ponaglenia. Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie lub do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 KPA).

Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Organ prowadzący postępowanie przekazuje ponaglenie organowi właściwemu do jego rozpoznania wraz z aktami sprawy. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do jego treści.

Organ właściwy rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Po rozpatrzeniu wniosku wydaje postanowienie, w którym:

• wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
• w przypadku stwierdzenia przewlekłości: zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, a także zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających powstaniu przewlekłości w przyszłości.

Organ rozpatrujący ponaglenie może z urzędu zmienić postanowienie, wyznaczając dłuższy termin zakończenia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, wymagające dłuższego postępowania, nieznane w momencie wyznaczania terminu (art. 37 § 7 KPA).

Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego

Jeżeli organ nie dopatrzył się przewlekłości postępowania lub uwzględnione ponaglenie okazało się bezskuteczne, stronie pozostaje złożenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego jest wcześniejsze ponaglenie organu zgodnie z procedurą opisaną powyżej.

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, czyli zawierać:

• oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
• oznaczenie rodzaju pisma;
• osnowę wniosku lub oświadczenia;
• podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
• wymienienie załączników.

Ponadto pismo powinno zawierać:

• wskazanie zaskarżonej czynności;
• oznaczenie organu, którego skarga dotyczy;
• określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.

Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Ma na to trzydzieści dni od dnia otrzymania skargi.

Organ, którego dotyczy skarga, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego – co można uzyskać?

Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy:

• zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
• zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa;
• stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów lub przyznać skarżącemu sumę pieniężną w wysokości połowy ww. kwoty.

Skarga na przewlekłość postępowania – popełniane błędy

Jeśli samodzielnie wnosisz skargę, musisz pamiętać o wymogach formalnych. W przeciwnym razie sąd nie wyda orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami skarżącego. O czym należy pamiętać, aby skarga przyniosła oczekiwany skutek?

Typowe błędy przy sporządzaniu skargi na przewlekłość postępowania to:

• niewskazanie konkretnych przejawów opieszałości organu;
• przedwczesne złożenie skargi;
• złożenie skargi z pominięciem przedstawionej powyżej procedury ponaglenia.

Odszkodowanie za przewlekłość postępowania administracyjnego

Przewlekłe prowadzenie postępowania skutkuje powstaniem uprawnienia do ubiegania się o odszkodowanie. Odszkodowanie to przysługuje odpowiednio od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, których organ prowadził sprawę w sposób przewlekły lub bezczynny.

Orzeczenie stwierdzające przewlekłość postępowania lub bezczynność organu stanowi prejudykat decydujący o niezgodnym z prawem działaniu władzy publicznej, który warunkuje możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym.

Wysokość odszkodowania za przewlekłość postępowania

Wysokość należnego odszkodowania każdorazowo zależy od indywidualnych okoliczności sprawy oraz rozmiaru doznanego uszczerbku. Można przy tym założyć, że im większy był okres przewlekłości oraz jego następstwa, tym wyższy powinien być wymiar przyznanego odszkodowania.

Zachęcamy do zapoznania się z naszą ofertą oraz do kontaktu w sprawach związanych z odszkodowaniami za przewlekłość.